วัดศรีรองเมือง

ชื่อเดิมของวัดคือวัดท่าคร่าวน้อยพม่า ตามที่บทความวิจัยของมหาวิทยาลัยศิลปากรและแหล่งอื่นระบุตรงกัน ภายหลังจึงเปลี่ยนเป็นวัดศรีรองเมือง

ปีสร้างแต่ละแหล่งระบุต่างกันถึงสามตัวเลข บทความในวารสารหน้าจั่ว มหาวิทยาลัยศิลปากร (2562) ระบุ พ.ศ. 2448 บทความในวารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร (2565) ระบุ พ.ศ. 2447 และศิลปวัฒนธรรมระบุราว พ.ศ. 2443 บางแหล่งเล่าว่าใช้เวลาสร้างราว 7 ปีจนถึง พ.ศ. 2455 ทั้งหมดอยู่ในสมัยรัชกาลที่ 5

บทความวารสาร มจร (2565) ระบุว่าผู้สร้างคือพ่อเฒ่าจองตะก่าอินต๊ะ คหบดีชาวไทใหญ่ที่ทำไม้สักให้บริษัทบอมเบย์เบอร์มา ส่วนบทความวารสารหน้าจั่วระบุว่าเป็นคณะศรัทธาชาวปะโอ (ต่องสู้) กับภรรยาชาวไทยวนรวม 9 คู่ ซึ่งสอดคล้องกับเรื่องเล่าว่าลำปางยุคค้าไม้สักมีคหบดีชาวพม่า 9 ครอบครัว แหล่งท่องเที่ยวบางแห่งเล่าว่าจองตะก่าอินต๊ะกับแม่จองตะก่าคำโอ่นถวายที่ดิน และพ่อค้าชาวปะโอที่นำโดยจองตะก่านันทน้อยร่วมออกทุนสร้าง คำว่า จองตะก่า เป็นคำพม่าแปลว่าผู้อุปถัมภ์สร้างวัด ไม่ใช่ชื่อบุคคล

อาคารหลักเป็นจอง หรือวิหารแบบพม่า สร้างด้วยไม้สักยกพื้นสูง ใต้ถุนก่ออิฐถือปูนใช้เก็บของ พระประธานอยู่ทางทิศเหนือ อาคารหันหน้าไปทางใต้ ส่วนกุฏิเจ้าอาวาสและที่พักสงฆ์อยู่ทางตะวันออกในอาคารเดียวกัน

หลังคาเป็นทรงยวนทัดงาชิน ซ้อนจั่วห้าชั้น แหล่งท่องเที่ยวบรรยายว่ามียอดแหลม 9 ยอด ผังอาคารและหลังคาคล้ายจองวัดยองไวงจองไต๊ก เมืองสะเทิม ในพม่าที่สร้างเมื่อ พ.ศ. 2419 งานวิจัยยังพบว่าลวดลายฉลุหลังคาที่ซ้อนชั้นได้อิทธิพลจากศิลปะสยามที่นิยมในสมัยรัชกาลที่ 6 ภายหลังลายฉลุไม้บางส่วนถูกเปลี่ยนเป็นสังกะสีฉลุเพื่อความทนทาน

ภายในวิหาร เสาด้านหน้าห้องพระประธานมีลายรักปั้นนูนเป็นสัตว์ คน เทวดา และลายเครือเถา เพดานเป็นลายดอกไม้และสัตว์เขียนลายรักประดับกระจกสี บางแหล่งระบุว่ากระจกมาจากอังวะ และช่างใช้เทคนิคปั้นรักผสมขี้เถ้า

ในวัดยังมีพระพุทธรูปไม้สักที่แกะโดยช่างจากมัณฑะเลย์ เจดีย์ทรงพม่า และศาลโบโบจี เทพผู้พิทักษ์ตามความเชื่อพม่าที่คนมากราบขอพรเรื่องความสำเร็จ ปี 2568 รายการโทรทัศน์ของกรุงศรีนำเสนอเรื่องเทพทันใจของวัดนี้ วัดยังเคยเป็นสถานที่ถ่ายทำละครรากนครา

แหล่งข้อมูลหนึ่งระบุว่าปี 2474 ผู้ที่แหล่งภาษาอังกฤษถอดชื่อว่า Sang To Rattanakamole เป็นผู้นำบูรณะครั้งใหญ่ แต่ยังไม่มีแหล่งอื่นยืนยัน ส่วนการขึ้นทะเบียนโบราณสถานโดยกรมศิลปากรยังไม่พบประกาศ

ลำปางมีวัดที่มีสถาปัตยกรรมพม่ากว่า 40 วัด วัดศรีชุมที่อยู่ใกล้กันสร้างราว พ.ศ. 2443 เช่นกัน จองของวัดศรีชุมถูกไฟไหม้เมื่อ 16 มกราคม 2535 และกรมศิลปากรบูรณะในปี 2539 จึงเที่ยวต่อกันได้เป็นเส้นทางวัดพม่าในเมืองลำปาง

งานวิจัยสำรวจนักท่องเที่ยวปี 2562 พบว่าผู้มาเยือนอยากให้มีห้องน้ำเพิ่ม ร้านดอกไม้ธูปเทียน และจุดบริการนักท่องเที่ยว วัดเปิดช่วงกลางวันราว 08:00–17:00 ค่าเข้าแต่ละแหล่งระบุต่างกันตั้งแต่ฟรีจนถึง 20–50 บาท ใช้เวลาชมราว 30–45 นาที