สะพานขาวทาชมภู

สะพานเป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กรูปโค้งแบบตะวันตก ทาสีขาวทั้งหลัง ยาวราว 87 เมตรตามข้อมูลของการท่องเที่ยวลำปาง-ลำพูน ตัดกับทุ่งนาและภูเขาโดยรอบจนเป็นภาพจำของลำพูน ปีสร้างยังมีสองแบบ จังหวัดลำพูนและแหล่งส่วนใหญ่ระบุ พ.ศ. 2461–2463 ส่วนการท่องเที่ยวลำปาง-ลำพูน กระปุก และบทความที่อ้างประวัติการรถไฟระบุว่าเริ่มสร้างปี 2462 (ค.ศ. 1919) จำนวนช่วงสะพานยังไม่พบข้อมูล

เหตุที่สะพานนี้เป็นคอนกรีต ซึ่งแปลกจากสะพานรถไฟไทยยุคนั้นที่มักเป็นโครงเหล็ก คือการก่อสร้างตรงกับสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง เหล็กนำเข้าซึ่งส่วนมากมาจากเยอรมนีขาดแคลนและแพง ศิลปวัฒนธรรมเล่าว่าสงครามตัดการส่งเหล็กจากเยอรมนี บางสะพานบนเส้นทางนี้ต้องใช้ไม้สักแทน

การก่อสร้างอยู่ในความดูแลของพลเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน (พระองค์เจ้าบุรฉัตรไชยากร) ผู้บัญชาการกรมรถไฟหลวง ในช่วงเดียวกับที่ทางรถไฟสายเหนือกำลังเจาะอุโมงค์ขุนตาน (พ.ศ. 2450–2461) และขยายเส้นทางไปเชียงใหม่ ซึ่งเปิดเดินรถถึงเชียงใหม่เมื่อ 1 มกราคม 2464 ตามการนับปีแบบเก่า หรือ ค.ศ. 1922

ยังไม่พบแหล่งใดอธิบายอย่างเป็นทางการว่าทำไมสะพานจึงเป็นสีขาว มีเรื่องเล่าท้องถิ่นว่าในสงครามโลกครั้งที่สอง ชาวบ้านทาสีดำพรางสะพานไว้ไม่ให้เครื่องบินทิ้งระเบิด สะพานจึงรอดมาได้ เรื่องนี้เป็นคำบอกเล่า ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน

บันทึกการโจมตีทางอากาศที่ใกล้ที่สุดที่มีหลักฐาน คือสะพานรถไฟบ้านสันคะยอม ห่างตัวเมืองลำพูนไปทางตะวันออกเฉียงใต้ราว 7 กิโลเมตร ซึ่งยังมีรอยกระสุนจากการกราดยิงของเครื่องบินฝ่ายสัมพันธมิตรระหว่างมีนาคม 2487 ถึงสิงหาคม 2488 แต่ยังไม่พบบันทึกว่าสะพานขาวทาชมภูถูกโจมตี

เดือนมิถุนายน 2556 สะพานได้รับการซ่อมทำความสะอาดด้วยงบราว 780,000 บาท ช่วงนั้นมีข่าวลือว่าจะทาสะพานเป็นสีชมพูให้เข้ากับชื่อ "ทาชมภู" แต่ทางสถานียืนยันว่าจะคงสีขาวไว้ (ข้อมูลจากกระทู้พันทิป)

สะพานยังใช้เดินรถไฟสายเหนือจนถึงปัจจุบัน เป็นทางเดี่ยวและไม่มีทางเดินเท้า ผู้มาเยือนจึงไม่ควรเดินขึ้นไปบนสะพานหรือบนราง ถ่ายรูปจากริมน้ำหรือจากถนนจะปลอดภัยกว่า ผู้ที่นั่งรถไฟผ่าน thaitrainguide แนะนำให้นั่งฝั่งขวาของขบวนที่มุ่งหน้าเชียงใหม่

ทุกวันที่ 14 กุมภาพันธ์ มีคู่รักมาจดทะเบียนสมรสบนสะพานขาว ปี 2568 ทางการระบุว่าเป็นปีที่ 9 ติดต่อกัน จึงน่าจะเริ่มราวปี 2560 ทั้งปี 2567 และ 2568 มีคู่รักร่วมงานกว่า 50 คู่ ส่วนช่วงปี 2563 สะพานมีอายุครบหนึ่งร้อยปี แต่ไม่พบว่ามีงานฉลอง

การเดินทาง กระปุกแนะนำว่าจากอำเภอแม่ทาให้มุ่งหน้าทางห้างฉัตรราว 1.5 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาไปบ้านทาชมภู ผ่านโรงเรียนบ้านศรีสายมูล ไปถึงวัดทาชมภู จอดรถบริเวณร้านของชาวบ้าน แล้วเดินเลียบทางรถไฟราว 300 เมตรถึงสะพาน ส่วนผู้ที่มาด้วยรถไฟ ลงที่สถานีทาชมภูซึ่งเป็นสถานีชั้น 3 รถเร็วและรถท้องถิ่นบางขบวนจอด ควรตรวจเวลากับการรถไฟที่ 1690

สะพานเปิดตลอดเวลา เข้าชมฟรี ไม่มีห้องน้ำหรือที่บังแดด แสงเช้าและเย็นทำให้สะพานขาวดูสวยที่สุด และถ้ารอจังหวะรถไฟผ่านได้ก็จะได้ภาพที่น่าจดจำ ใกล้ ๆ ยังมีอุโมงค์ขุนตานและอุทยานแห่งชาติดอยขุนตาลห่างราว 6 กิโลเมตร