วัดพระธาตุจอมปิง

ตำนานที่เล่ากันมากที่สุดคือวัดสร้างหรือเริ่มสร้างในสมัยพระเจ้าติโลกราชแห่งอาณาจักรล้านนา อีกตำนานหนึ่งเล่าว่าพระนางจามเทวีแห่งหริภุญชัยทรงสร้างไว้หลังวัดพระธาตุลำปางหลวง และมาสำเร็จหรือบูรณะครั้งใหญ่ในสมัยพระเจ้าติโลกราช ทุกแหล่งกล่าวถึงเรื่องเหล่านี้ในฐานะตำนาน

ตำนานฉบับเต็มที่เล่าในเว็บรวบรวมข้อมูลและกระทู้พันทิประบุว่า พระนางจามเทวีทรงสร้างวัด ต่อมาวัดร้าง นางนันทปัญญา พระพี่เลี้ยงของพระเจ้าติโลกราช มาบูรณะขึ้นใหม่ จึงเรียกว่าวัดจอมพี่เลี้ยง ส่วนสหายชื่ออ้ายจอมแพร่ไปสร้างวัดจอมปิงลุ่ม ในปี พ.ศ. 2000 ซึ่งอยู่ในรัชกาลพระเจ้าติโลกราช ชายาของเจ้าหมื่นด้งนครที่ทรงครรภ์อยู่ปลอมเป็นชายออกรบขับไล่ข้าศึกจากทางใต้ได้ เมื่อชนะจึงมาฉลองที่วัด สร้างเจดีย์รูปทรงกองข้าวเปลือก และเปลี่ยนชื่อเป็นวัดจอมพิงค์ชัยมงคล ภายหลังเพี้ยนเป็นจอมปิง เดลินิวส์ (2568) เรียกวัดนี้ว่าอนุสรณ์ชัยชนะของพระเจ้าติโลกราชเหนือกองทัพอยุธยา

องค์พระธาตุเป็นเจดีย์สีทองสูงราว 34 เมตร บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ เป็นศิลปะล้านนาที่มีอิทธิพลพม่า ฐานย่อมุมหลายชั้นปิดทอง พระประธานในอุโบสถคือพระพุทธจอมพิงค์ชัยมงคล

สิ่งที่ทำให้วัดนี้มีชื่อเสียงคือเงาพระธาตุกลับหัวในอุโบสถหลังเก่า ไม่ใช่ในวิหารอย่างที่บางแหล่งเข้าใจ เมื่อแสงที่สะท้อนจากองค์พระธาตุลอดผ่านรูเล็ก ๆ ที่หน้าต่างหรือประตูของอุโบสถที่มืด ภาพของพระธาตุจะไปปรากฏบนพื้นหรือบนผ้าขาวที่วัดปูไว้ เป็นภาพสีที่กลับหัว หลักการเดียวกับกล้องรูเข็ม

เงานี้เห็นได้ทั้งกลางวันและกลางคืนตราบที่มีแสง แต่จะชัดที่สุดในวันแดดจัดช่วงกลางวันถึงบ่าย TrueID ระบุว่าพระธาตุดูเป็นสีทองชัดที่สุดตั้งแต่ราวบ่ายสามโมงเป็นต้นไป ส่วนกลางคืนขึ้นกับไฟส่องพระธาตุ วันที่ฟ้าครึ้มหรือฝนตกภาพจะจางลง ยังไม่พบแหล่งที่ระบุว่าใครค้นพบปรากฏการณ์นี้และเมื่อใด

เว็บรวบรวมข้อมูลแห่งหนึ่งระบุรายละเอียดเพิ่มเติมที่ยังไม่มีแหล่งอื่นยืนยัน ได้แก่ ฟ้าผ่าองค์พระธาตุในปี 2500 การบูรณะอุโบสถในปี 2501 ตามคำบอกเล่า การพบเงาพระธาตุกลับหัวในปี 2513 โดยไม่ระบุผู้พบ และการบูรณะวิหารโดยครูบาศรีวิชัย ซึ่งมีพระประธานสูงราว 7.30 เมตร

ลำปางมีวัดที่เกิดปรากฏการณ์แบบนี้หลายแห่ง แหล่งข้อมูลระบุตั้งแต่ 4 ถึง 6 วัด ที่รู้จักมากที่สุดคือวัดพระธาตุลำปางหลวง ซึ่งห้องชมเงาพระธาตุไม่อนุญาตให้ผู้หญิงเข้า ส่วนที่วัดพระธาตุจอมปิงยังไม่พบข้อมูลว่ามีข้อห้ามแบบเดียวกัน ควรสอบถามที่วัด

ในบริเวณวัดมีการขุดพบโครงกระดูกมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์จำนวนมาก วัดจัดพิพิธภัณฑ์แสดงของที่ขุดพบ เช่น เศษภาชนะดินเผา เครื่องประดับสำริด หัวหอก เศียรพระพุทธรูป กำไล ลูกปัดหิน ชามตราไก่ และถ้วยกระดูก แต่ยังไม่พบข้อมูลว่าขุดค้นเมื่อใดและโดยหน่วยงานใด

ยังไม่พบประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถานหรือบันทึกการบูรณะของกรมศิลปากรสำหรับวัดนี้ งานประจำปีที่พบคือการทำบุญในวันพระและเทศกาลทางพุทธศาสนาตามปกติ

วัดเปิดราว 08:00–17:00 หรือ 18:00 เข้าชมฟรี มีลานจอดรถ ห้องน้ำ และจุดทำบุญ ภายในอุโบสถไม่มีป้ายบอกจุดชมเงา ควรสอบถามผู้ดูแล งดใช้แฟลช และให้เวลาสายตาปรับกับความมืด วัดนี้เที่ยวต่อกับวัดพระธาตุลำปางหลวงหรือวัดพระธาตุดอยพระฌาน ซึ่งอยู่ห่างราว 24 กิโลเมตรได้