วัดม่อนพญานาค

ชื่อวัดตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สมศักดิ์ อุปสมมหาเถร) อดีตเจ้าอาวาสวัดพิชยญาติการาม ผู้ริเริ่มโครงการ ท่านมรณภาพเมื่อ 28 มิถุนายน 2562 ซึ่งเป็นปีเดียวกับที่เริ่มก่อสร้าง ส่วนชื่อภูกามยาวเป็นชื่อโบราณของเมืองพะเยา ซึ่งอำเภอนำมาใช้เป็นชื่อมงคล

ก่อนจะเป็นวัด ม่อนกำพร้าเคยเป็นที่ปฏิบัติธรรมของหลวงพ่อพระครูวิมลขันตยาภรณ์ ตามที่อมรินทร์ทีวีรายงาน ชาวบ้านในตำบลห้วยแก้วยังมีเรื่องเล่าถึงดวงแก้วที่ลอยขึ้นจากดอยด้วนในวันพระ แต่ยังไม่พบแหล่งที่เชื่อมเนินนี้กับตำนานพญางำเมืองโดยตรง

วันที่ 17 ธันวาคม 2561 มีการตั้งมูลนิธิพุทธสุวัณณภูมิเพื่อสร้างวัด และตั้งแต่ปี 2562 โครงการได้สร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของรัชกาลที่ 10 ให้เป็นสถานปฏิบัติธรรมและศูนย์เผยแผ่พระพุทธศาสนาในพะเยา

ผู้ดูแลหลักคือพระครูวิศิษฏ์สรการ หรือพระครูไทย ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดพิชยญาติการาม กรุงเทพฯ ซึ่งเป็นประธานมูลนิธิ เดลินิวส์ปี 2566 เรียกท่านว่ารักษาการเจ้าอาวาส ส่วนข่าวเดือนตุลาคม 2566 ระบุพระครูอภิรักษ์ชินวงศ์ว่าเป็นรักษาการเจ้าอาวาส ซึ่งน่าจะเป็นพระที่ดูแลวัดในพื้นที่ จึงยังไม่ควรระบุชื่อเจ้าอาวาสเพียงรูปเดียว

วันที่ 22 มกราคม 2565 มหาเถรสมาคมอนุมัติชื่อวัดป่าพุทธชินวงศาราม หลังมูลนิธิยื่นขออนุญาตใช้ที่ดินและสร้างวัด ส่วนสถานะการจดทะเบียนเป็นวัดและการได้รับวิสุงคามสีมายังไม่พบข้อมูลยืนยัน

สิ่งที่โดดเด่นที่สุดคือองค์พญานาคเจ็ดเศียร พญามุจรินท์ ที่สร้างให้โอบรอบเนินเขา เดลินิวส์ปี 2566 ระบุว่ายาว 900 เมตร ส่วนสื่อในระยะหลังระบุ 909 เมตร เศียรสูงราว 45 เมตร และภายในตัวพญานาคมีห้องกรรมฐาน 111 ห้อง

ต้นปี 2565 มีการอัญเชิญท้าวเวสสุวรรณขึ้นประดิษฐานบนฐาน ทำให้วัดกลายเป็นจุดขอพรทั้งพญานาคและท้าวเวสสุวรรณ ในวัดยังมีพระพุทธมหาจักรพรรดิโลกวิวรณ์สูง 6.35 เมตร พระปางเปิดโลกที่ลานพญานาค และถ้ำพญานาคที่เดินเข้าไปกราบพระประธานได้

วันที่ 8 พฤศจิกายน 2565 มีพิธีวางศิลาฤกษ์ฐานพระพุทธเมตตาจำลองหน้าตัก 30 เมตร งบประมาณราว 18 ล้านบาท และพระอุโบสถทรงล้านนาขนาด 10×16 เมตรบนยอดเนิน ยังไม่พบข่าวว่าสร้างเสร็จเมื่อไร

วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2566 ททท. สำนักงานพะเยาประกาศจะสนับสนุนให้วัดเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัด และวันที่ 1 ตุลาคม 2566 วัดร่วมกับนายอำเภอภูกามยาวเริ่มโครงการโคก หนอง นา ในพื้นที่วัด

ผู้คนจำนวนมากมาขอโชคลาภ เดือนตุลาคม 2568 มีรายงานคนแน่นวัดในวันหวยออก และเดือนพฤศจิกายน 2568 อมรินทร์ทีวีรายงานรอยทางคดเคี้ยวยาวกว่า 500 เมตร กว้างราว 1 เมตร ที่ปรากฏในนาข้าวทางใต้ของเนิน ชาวบ้านเชื่อว่าเป็นรอยพญานาคขึ้นจากเมืองบาดาล ซึ่งยังไม่มีคำอธิบาย

เดือนตุลาคม 2568 มีงานวิจัยของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยเสนอรูปแบบการท่องเที่ยวเชิงพุทธสำหรับวัดนี้ ระบุว่ามีทางเดินปลอดภัย ป้ายชัดเจน ห้องน้ำสะอาด ที่จอดรถเพียงพอ และร้านค้าชุมชน

วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2569 กรมการศาสนาร่วมกับสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพะเยาจัดงานตักบาตรม่อนพญานาค มีพระเทพญาณเวที เจ้าอาวาสวัดศรีโคมคำ และอธิบดีกรมการศาสนาเป็นประธาน แจกถุงยังชีพกว่า 498 ถุงและปลูกต้นสารภีกับยางนา

กิจกรรมประจำของวัดมีการตักบาตรบนเนินในวันขึ้นปีใหม่ วันออกพรรษา และวันธรรมสวนะ การปฏิบัติธรรมรายเดือน เวียนเทียน กฐิน และค่ายเยาวชน ผู้มาเยือนนั่งรถรางชมรอบเนินได้

เรื่องทะเลหมอกยังไม่มีแหล่งที่เชื่อถือได้ยืนยัน จุดชมหมอกที่รู้จักกันในพะเยาคือกว๊านพะเยาและภูลังกา ผู้ที่อยากเห็นหมอกจึงควรมาช่วงเช้าหน้าหนาว และไม่ควรคาดหวังมากเกินไป ส่วนเวลาเปิด ค่าเข้า และข้อกำหนดการแต่งกายยังไม่มีประกาศชัดเจน ควรสอบถามวัดก่อน