วัดพระธาตุผาซ่อนแก้ว

ชื่อ "ผาซ่อนแก้ว" มาจากเรื่องเล่าของชาวบ้านทางแดง บริเวณนี้มีภูเขาสูงใหญ่เรียงซ้อนล้อมรอบ และมีถ้ำอยู่บนปลายยอดผา ชาวบ้านหลายคนเล่าว่าเคยเห็นลูกแก้วลอยอยู่บนฟ้า แล้วลับหายเข้าไปในถ้ำบนยอดผา ต่างเชื่อว่าเป็นพระบรมสารีริกธาตุเสด็จมา จึงถือว่าเป็นที่มงคลและศักดิ์สิทธิ์ และเรียกหน้าผานั้นสืบต่อกันมาว่า "ผาซ่อนแก้ว"

ที่ดินผืนแรกของวัดมาจากคุณภาวิณี โชติกูล และคุณอุไร โชติกูล ที่ซื้อที่ดิน 25 ไร่ถวายเป็นสถานปฏิบัติธรรม ใน พ.ศ. 2547 หลวงพ่อปารมี สุรยุทโธ หรือหลวงพ่อยงยุทธ และพระอาจารย์อำนาจ โอภาโส เดินทางมาปฏิบัติธรรมที่ผาซ่อนแก้ว โดยมีเพียงกระต๊อบมุงจากเล็ก ๆ เป็นกุฏิสองหลัง ที่นี่จึงใช้ชื่อว่า "พุทธธรรมสถานผาซ่อนแก้ว" เพื่อเป็นนิมิตมงคลแก่ชาวบ้านและผู้มาปฏิบัติธรรม

ประวัติวัดระบุว่าเจ้าอาวาสมีนามเดิมว่า ปารมี อิ่มแก้ว เกิดวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2500 ก่อนบวชเป็นเกษตรกรดูแลสวนส้มและสวนผลไม้กว่า 200 ไร่ และถือศีล 8 มาตั้งแต่อายุ 13 ปี ท่านอุปสมบทเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2529 ที่วัดยายร่ม เขตบางขุนเทียน กรุงเทพฯ โดยมีสมเด็จพระธีรญาณมุนี (เขมจารี) วัดปทุมคงคา เป็นพระอุปัชฌาย์ และสอบได้นักธรรมตรี โท เอก ที่วัดราชโอรส วัดไร่ขิง และวัดทองวิปัสสนา จังหวัดนครสวรรค์ ตามลำดับ ต่อมาได้รับสมณศักดิ์เป็นพระครูสังฆรักษ์ (2552) พระครูปลัด (2556) และพระราชาคณะที่ "พระภาวนาวชิรปราการ" (28 กรกฎาคม 2562) และเป็นที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 4 ตั้งแต่ปี 2563 นอกจากผาซ่อนแก้ว ท่านยังนำสร้างสถานปฏิบัติธรรม อุโบสถ ศาลา และเจดีย์อีกกว่า 25 แห่งในแม่ฮ่องสอน จันทบุรี กาญจนบุรี อุบลราชธานี และเพชรบูรณ์ เคยบริจาคโลหิตกว่า 109 ครั้งจนได้รับการเชิดชูเกียรติจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เมื่อ 19 กรกฎาคม 2549 และได้รับยกย่องเป็นบุคคลดีเด่นแห่งชาติ ปี 2563 แนวคำสอนหลักของท่านคือการมีสติอยู่กับปัจจุบันขณะ

จากนั้นญาติธรรมก็เริ่มเดินทางมาช่วยกัน ผู้มีจิตศรัทธาถวายปัจจัยซื้อที่ดินเพิ่มจนรวมเป็น 91 ไร่ มีผู้นำไม้ต้นและไม้ดอกนานาพันธุ์มาปลูกจนพุทธสถานถูกห่มคลุมด้วยสวน มีการสร้างที่พักปฏิบัติธรรม 44 หลัง กุฏิ 19 หลัง ศาลาอเนกประสงค์ ศาลาปฏิบัติธรรม 4 ชั้น อาคารสัจปารมี เรือนไทย และหอฉัน งานส่วนใหญ่สร้างจากเงินบริจาคของผู้มาเยือนและญาติธรรม

ญาติธรรมและครูบาอาจารย์เห็นพ้องให้สร้างเจดีย์บนจุดสูงสุดของวัดเป็นพุทธบูชา ชื่อว่า "เจดีย์พระธาตุผาซ่อนแก้ว สิริราชย์ธรรมนฤมิต" เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงครองราชย์ครบ 60 ปี และให้พระพุทธศาสนาดำรงอยู่คู่แผ่นดิน บนยอดเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่ได้รับประทานจากสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช ส่วนใต้ฐานใช้เป็นที่รวบรวมหลักธรรมคำสอน ภาพปริศนาธรรม และเป็นที่เจริญสติภาวนาของพุทธศาสนิกชน หน้าประวัติของวัดบันทึกว่าพิธีวางศิลาฤกษ์เจดีย์จัดขึ้นวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2549 เวลา 13.39 น. ซึ่งถือเป็นฤกษ์อุทธังราชา โดยมีเจ้าคณะจังหวัดเพชรบูรณ์เป็นประธาน

รูปทรงของเจดีย์ออกแบบเลียนแบบดอกบัวซ้อนกันหลายชั้น (สื่อบางแห่งระบุ 7 ชั้น ส่วนประวัติวัดระบุเจดีย์ 9 ชั้น) ผิวเจดีย์และพื้นโดยรอบประดับด้วยกระเบื้องสี ถ้วยชามเบญจรงค์ มุก ลูกปัด ลูกแก้ว แหวน เงินทอง และเซรามิกหลากสี ซึ่งหลายชิ้นเป็นของที่ผู้ศรัทธานำมาถวาย เรียงเป็นลวดลายที่ซ่อนปริศนาธรรมไว้ แหล่งข้อมูลภาษาอังกฤษประเมินว่ามีชิ้นกระเบื้องและเครื่องถ้วยรวมกันกว่า 5 ล้านชิ้น

วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 มหาเถรสมาคมอนุมัติให้ยกฐานะจากพุทธธรรมสถานขึ้นเป็นวัด ในชื่อ "วัดพระธาตุผาแก้ว" ต่อมาวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2556 จึงเปลี่ยนชื่อเป็น "วัดพระธาตุผาซ่อนแก้ว" ให้ตรงกับชื่อหน้าผาที่ชาวบ้านเรียกมาแต่เดิม โดยมีหลวงพ่อปารมี สุรยุทโธ เป็นเจ้าอาวาส

สิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ที่สุดของวัดคือ "มหาวิหารพระพุทธเจ้า 5 พระองค์" สร้างถวายเป็นพระราชกุศลในมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 85 พรรษาของรัชกาลที่ 9 ฐานกว้าง 41 เมตร ยาว 72 เมตร สูง 45 เมตร สื่อรายงานว่าแบ่งเป็น 6 ชั้น (เว็บไซต์ของวัดระบุ 7 ชั้น) บนฐานคือพระพุทธรูปสีขาว 5 องค์ประทับเรียงซ้อนกันบนฐานดอกบัว มองเห็นได้แต่ไกลจากถนน ภายในมหาวิหาร ชั้นล่าง (ชั้น 1–2 ตามสื่อ หรือ 1–3 ตามเว็บไซต์วัด) เป็นที่พักของผู้เข้าปฏิบัติธรรม ส่วนชั้นอื่นใช้สวดมนต์ ฟังธรรม และปฏิบัติภาวนา ภาพถ่ายปี 2556 ยังเห็นองค์พระอยู่ระหว่างก่อสร้าง ก่อนแล้วเสร็จและเปิดให้สักการะราวปลาย พ.ศ. 2557

วัดมีพระพุทธรูปหยกสำคัญสององค์ องค์แรกคือ "พระพุทธเลิศรัตนโชติมณี" หรือพระหยกเขียว ปางมารวิชัย ศิลปะเชียงแสน หน้าตัก 65 นิ้ว แกะจากหยกเขียวทั้งก้อน ประดิษฐานใน "ศาลาพระหยกเขียว" ศาลาปฏิบัติธรรมทรงจัตุรัสโปร่งที่รายรอบด้วยบานกระจกบานใหญ่ ให้ผู้นั่งภาวนามองเห็นขุนเขาเขียวชอุ่ม ศาลานี้ช่างท้องถิ่นและชาวบ้านทางแดงช่วยกันสร้างอยู่หนึ่งปีจนแล้วเสร็จ องค์ที่สองคือ "พระพุทธรัตนสัมฤทธิ์ผล" หรือพระหยกขาว ปางขัดสมาธิเพชร ศิลปะคันธาระ หน้าตัก 39 นิ้ว ทั้งสององค์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุไว้ในพระเศียร ซึ่งได้รับประทานจากสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช และประวัติวัดระบุวันอัญเชิญเป็น 25 มิถุนายน พ.ศ. 2548

นอกจากเป็นจุดท่องเที่ยว วัดยังเปิดคอร์สปฏิบัติธรรมตามแนวสติปัฏฐาน 4 อยู่เสมอ ในวัดมี "ลานโพธิ์" สำหรับเดินจงกรม และ "ลานพระสีวลี" ให้สักการะ ผู้เข้าคอร์สสวมเสื้อขาว และฉันอาหารวันละสองมื้อเวลา 07.00 และ 11.30 น. อาหารส่วนใหญ่ทำจากผักพื้นบ้าน ไข่ หมู และไก่ ไม่มีอาหารเจ ค่าใช้จ่ายของวัดมาจากการบริจาคเป็นหลัก และโรงครัวรับบริจาคข้าวสาร น้ำมันพืช และของแห้งอยู่เป็นประจำ ระเบียบสำหรับผู้มาเยือนคือแต่งกายสุภาพ ไม่แสดงความรักเชิงชู้สาว ไม่ส่งเสียงดังหรือคุยโทรศัพท์ ไม่เข้าเขตกุฏิสงฆ์ ไม่นำสัตว์เลี้ยงเข้ามา งดสูบบุหรี่ และไม่ทิ้งขยะ

จากลานวัดมองเห็นวิวได้รอบทิศ ด้านหน้าคือหมู่บ้านทางแดงที่บ้านเรือนเรียงไปตามสันเขา ด้านหลังเป็นหุบเขาใหญ่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ มีภูเขาซ้อนชั้นลดหลั่นไปจนสุดสายตา และเห็นผาซ่อนแก้วตั้งตระหง่านท่ามกลางทะเลหมอก การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยเคยยกให้เป็นหนึ่งใน 10 "Dream Destinations" ทำให้นักท่องเที่ยวหลั่งไหลมาจนวัดกลายเป็นจุดแวะหลักบนเส้นทางเขาค้อ–ภูทับเบิก

ความนิยมนั้นมาพร้อมคำถามเรื่องที่ดิน วันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2559 เจ้าหน้าที่กรมป่าไม้ ชุดพยัคฆ์ไพร ทหาร และฝ่ายปกครองราว 70 นาย ลงตรวจพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเขาโปกหล่นและเขตป่าไม้ถาวรรอบบ้านดงหลงและบ้านทางแดง สื่อรายงานว่าพบการบุกรุกโดยเฉพาะบริเวณลานจอดรถราว 40 ไร่ และพบการเตรียมออกเอกสารสิทธิในพื้นที่ลาดชันเกินร้อยละ 35 ตั้งแต่ปี 2541 ซึ่งอาจมิชอบด้วยกฎหมาย เจ้าหน้าที่ให้ผู้ครอบครองนำหลักฐานมาแสดงภายใน 90 วัน จนถึงปัจจุบันยังไม่พบรายงานผลสรุปที่เปิดเผยต่อสาธารณะ

ไม่กี่เดือนต่อมา เดือนกันยายน พ.ศ. 2559 วัดได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา ทำให้เป็นวัดที่สมบูรณ์ตามพระธรรมวินัย ทุกวันนี้วัดพระธาตุผาซ่อนแก้วเปิดให้เข้าชมทุกวันโดยไม่เก็บค่าเข้า ทั้งยังเป็นสถานปฏิบัติธรรม ผู้มาเยือนช่วยรักษาที่นี่ได้ด้วยการแต่งกายสุภาพ ถอดรองเท้าก่อนขึ้นเจดีย์ ไม่แกะกระเทาะลวดลายประดับ และงดส่งเสียงดังในเขตปฏิบัติธรรม