วัดเขาวงกต

ตำนานเล่าว่าเขานี้เป็นที่อยู่ของท้าวโคตตะบอง น้องของท้าวกกขนาก ผู้แสวงบุญที่มาในคืนเพ็ญเดือน 3 หลงทางในทางวกวนแล้วหายไป วงกตแปลว่าเขาวงกต อีกตำนานว่าพญากรักสร้างวัดหลังชนะท้าวโคตรบอง ในทางประวัติ หลวงพ่อเพา (เภา) พุทธสโร พระชาวนครสวรรค์ เกิดปี 2415 ผู้สร้างวัดถ้ำตะโก มาพบที่พักสงฆ์ร้างแล้วพัฒนาเป็นวัด แหล่งหนึ่งว่าราวปี 2460 อีกแหล่งว่าท่านมาถึงปี 2468 และมรณภาพที่วัดเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2474 จำพรรษาในถ้ำคูหาสวรรค์ก่อน สมเด็จเจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ทรงบริจาคทุน ปี 2470 สร้างกุฏิตึกบริพัตร และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ 19 กรกฎาคม 2471

ปี 2494 เริ่มสร้างพระนอนเชิงเขาด้านตะวันตก และสร้างวิหารคลุมในปี 2497 หลวงพ่อเจริญ ติสสวัณโณ เกิด 10 กันยายน 2426 ธุดงค์มาพำนักที่วัดราวปี 2500 ย้ายไปวัดบางเสาธงเมื่อ 23 ตุลาคม 2506 และมรณภาพเมื่อ 29 พฤศจิกายน 2506 ที่วัดบางเสาธง ธนบุรี สิริอายุ 80 ปี ร่างของท่านไม่เน่าเปื่อย และนำมาไว้ที่วัดในปี 2525 ปี 2528 สร้างปราสาทตรีมุขประดิษฐานสรีระในโลงแก้ว เจ้าอาวาสที่บันทึกไว้คือพระอธิการวัน คารโว พระครูประยุตธรรมคุณ (2496–2548) และพระครูสมุห์ธเนศ สุเมธโส (ตั้งแต่ 2548)

จุดเด่นคือถ้ำค้างคาวทางเหนือของภูเขาใกล้อุโบสถ เรียกว่าถ้ำค้างคาวใหญ่ที่สุดในลพบุรี มีค้างคาวนับล้านตัว ส่วนใหญ่เป็นค้างคาวปากย่น และมีค้างคาวผลไม้บางชนิด ราว 18:00 น. ค้างคาวบินออกเป็นสายเหมือนควัน และกลับเข้าถ้ำราว 05:00–06:00 น. วัดเก็บมูลค้างคาวขายเป็นปุ๋ย ทางเข้ามีเจดีย์รูปเรือสำเภานาวามรรคสัจข้างเสาหงส์ บรรจุพระบรมสารีริกธาตุและรอยพระพุทธบาทจำลอง บนเขามีพระนาคปรกมองเห็นวิวบ้านหมี่ และมีลิงแสมจำนวนมาก

วัดเปิดราว 06:00–17:00 น. (บางแหล่งว่า 09:00) ไม่พบค่าเข้า ค้างคาวออกหลังวัดปิด แต่ดูได้จากลานจอดหรือหน้าวัด ควรมาราว 16:30–17:00 น. เพื่อเที่ยววัดก่อน แล้วรอดูค้างคาวราว 17:45–18:30 น. วันฟ้าใสเห็นชัดที่สุด ใกล้ถ้ำกลิ่นมูลค้างคาวแรง ผู้เป็นหอบหืดควรอยู่ห่าง ไม่ควรเข้าไปในถ้ำ เก็บของและอาหารให้พ้นลิง ให้อาหารเฉพาะจุดที่กำหนด ตอนค่ำมียุง ยังไม่พบข้อมูลยืนยันว่าวัดมีพิพิธภัณฑ์