วัดไทยวัฒนาราม

วัดก่อตั้งเมื่อราว พ.ศ. 2400 (ค.ศ. 1857) โดยนายมุ้ง ชาวไทใหญ่ที่อพยพมาจากรัฐฉานในพม่า มาตั้งถิ่นฐานที่แม่สอดและเป็นผู้ใหญ่บ้านคนแรกของบ้านแม่ตาว ต่อมาได้รับบรรดาศักดิ์เป็นหมื่นอาจคำแหงหาญ ซึ่งบางแหล่งสะกดว่าหมื่นอาจกำแหงหาญ

ปี 2500 วัดได้รับการประกาศเป็นวัดในพระพุทธศาสนาอย่างเป็นทางการ ปี 2511 มีการสร้างเจดีย์โกนาวิน เจดีย์ทองศิลปะมอญ-พม่าที่มียอดเก้ายอด คือยอดกลางหนึ่งยอดล้อมด้วยยอดเล็กอีกแปดยอด

วัดเป็นศูนย์รวมของชุมชนไทใหญ่และมีชาวพม่ามาร่วมทำบุญจำนวนมาก กรุงเทพธุรกิจ (2569) เล่าว่าในพิธีช่วงค่ำ แทบทุกคนรวมทั้งพระสงฆ์พูดภาษาพม่า ปี 2559 เจ้าอาวาสรูปที่ 4 คือพระอาจารย์จาจ่อย กิตตปาโล มีพระ 23 รูปและสามเณร 23 รูป บางแหล่งเรียกวัดนี้ว่ามหายาน แต่พุทธศาสนาของชาวไทใหญ่และพม่าเป็นเถรวาท คำนี้จึงน่าจะหมายถึงรูปแบบศิลปะที่ต่างจากวัดไทยมากกว่า

อาคารในวัดเป็นศิลปะพม่าทั้งหมด หลังคาซ้อนชั้นแบบปยาทาด สีทองและแดง ประดับลายแกะสลักและกระจก ยังไม่พบชื่อช่างหรือปีบูรณะที่แน่ชัด นอกจากปีสร้างเจดีย์โกนาวิน

ไฮไลต์คือพระพุทธมหามุนีจำลอง พระพุทธรูปสำริดจำลองจากพระมหามุนีแห่งมัณฑะเลย์ ทรงเครื่องประดับและมงกุฎ ผู้ศรัทธานิยมปิดทอง ประดิษฐานในวิหารหลังคาเจ็ดชั้น

พระนอนศิลปะพม่าปูนปั้นในศาลาด้านหลังวัด มีชื่อเรียกว่าพระนอนตาหวานหรือพระนอนหน้าหวาน แหล่งข้อมูลระบุต้นแบบต่างกัน กรุงเทพธุรกิจ (2569) ว่าคล้ายพระนอนชเวตาเลียวที่พะโค ส่วนบทความวิชาการปี 2564 ว่าคล้ายพระนอนเจาทัตจี (Kyauk Htat Gyi) ที่ย่างกุ้ง ความยาวก็ระบุต่างกัน โพสต์ทูเดย์ (2559) และบทความวิชาการระบุ 93 ศอก หรือราว 46 เมตร ส่วนแหล่งอื่นระบุราว 60 เมตร จึงกล่าวได้ว่ายาวราว 40–60 เมตร ยังไม่พบปีที่สร้าง

หน้าวัดมีวิหารสีทอง สิงห์ทองตัวใหญ่ และเสาหงส์ทองเรียงตามทางเดิน หงส์เป็นสัญลักษณ์ของหงสาวดี ภายในวัดยังมีเจดีย์จำลองชเวดากอง เจดีย์ทรงไทใหญ่ พระพุทธรูปหินอ่อนองค์ใหญ่ และห้องจัดแสดงที่มีหุ่นพระพุทธรูปเคลื่อนไหวและแผนที่สามมิติ

ในวันพระมีการเทศน์และรับศีลห้า ส่วนวันโกนมีการระดมทุนทำบุญ ยังไม่พบงานประเพณีประจำปีเฉพาะของวัด วัดเปิดราว 07:00–17:00 แต่ลานวัดเปิดเช้ากว่านั้น เข้าฟรี มีที่จอดรถ ช่วงพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์อากาศเย็นและแห้ง เที่ยวต่อตลาดริมเมย สะพานมิตรภาพ และพระธาตุหินกิ่วซึ่งห่างราว 8 กิโลเมตรได้