วัดบ้านกร่าง

วัดสร้างสมัยอยุธยา แหล่งข้อมูลระบุอายุราว 400–450 ปี ตำนานเล่าว่าหลังศึกยุทธหัตถีปี 2135 กองทัพสมเด็จพระนเรศวรพักริมแม่น้ำที่นี่และสร้างพระพิมพ์ดินเผา 84,000 องค์ บรรจุในเจดีย์เพื่ออุทิศส่วนกุศลแก่ทหาร เรื่องนี้เป็นตำนาน ไม่มีหลักฐานบันทึก สมัยรัชกาลที่ 4 สร้างเจดีย์กลางน้ำย่อมุมไม้สิบสอง ใช้เป็นที่บูชาช่วงลอยกระทง ต่อมาร่องน้ำเปลี่ยนจนเจดีย์อยู่ใกล้ตลิ่ง

ราวปี 2447 เจดีย์ที่ทรุดโทรมหลังวิหารเก่าแตกออก พระขุนแผนดินเผาจำนวนหลายหมื่นองค์ทะลักออกมา พระสงฆ์กองไว้ใต้ต้นโพธิ์ และเด็กวัดเคยเอาไปปาเล่นในแม่น้ำเพราะสมัยนั้นยังไม่มีราคา ปัจจุบันพระขุนแผนบ้านกร่างเป็นพระเครื่องดินเผาที่มีชื่อเสียงของไทย มีกว่า 30 พิมพ์ เช่น ขุนแผนห้าเหลี่ยม ทรงพล และพลายคู่ ซึ่งตีความกันว่าเป็นสมเด็จพระนเรศวรและสมเด็จพระเอกาทศรถ

วันที่ 19 ตุลาคม 2451 รัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสเจดีย์กลางน้ำระหว่างเสด็จสุพรรณบุรี ปี 2476 สร้างมณฑปประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลอง และปี 2545 ตั้งพิพิธภัณฑ์การเกษตรวัดบ้านกร่าง จัดแสดงคันไถ แอก ระหัด สีฝัด และเกวียน ใบเสมารอบอุโบสถทำเป็นรูปพระขุนแผนทรงพลใหญ่ ซึ่งหาดูได้ยาก วิหารเก่าประดิษฐานหลวงพ่อแก้ว ชื่ออำเภอศรีประจันต์ตามความเชื่อท้องถิ่นมาจากนางศรีประจัน แม่ของนางพิมในขุนช้างขุนแผน

วัดเปิดราว 08:00–17:00 น. ไม่เสียค่าเข้า ริมน้ำมีศาลาให้อาหารปลา พระที่ขายหน้าวัดส่วนใหญ่เป็นพระจำลอง ไม่ใช่พระกรุจริง หน้าฝนริมตลิ่งเป็นโคลน ป้ายในพิพิธภัณฑ์มีน้อย ควรเที่ยวคู่ตลาดเก่าศรีประจันต์ ติดต่อวัด 035-581-234 หรือ 086-560-8110 เจ้าอาวาสคือพระครูสุนทรสีลสัมบัน